Osteochondroza szyjna: objawy, leczenie, ćwiczenia na osteochondrozę szyjną

25 październik 2026

W ostatnich latach coraz więcej osób w wieku od 18 do 30 lat skarży się na bóle pleców.

Rozpoczął się sezon letni, który spędzamy w ogrodowych rabatach. Wiele osób po pracy łapie się za dolną część pleców, odczuwa dyskomfort na całym ciele i narzeka między sobą: „Dręczy mnie chondroza!” Czym więc jest ta choroba, której prawidłowa nazwa to osteochondroza?

Osteochondroza jest chorobą chrząstki stawowej. Może rozwinąć się w każdym stawie, ale najczęściej dotyczy krążków międzykręgowych. Osteochondroza to proces naturalnego starzenia się chrząstki międzykręgowej, w wyniku którego rozwija się zespół schorzeń dystroficznych. Chrząstka traci elastyczność i siłę, gdy zaczyna kostnieć.

Zwykle proces przebiega równomiernie, kostnienie następuje we wszystkich częściach chrząstki, osoba zmniejsza się i staje się mniej elastyczna, ale nie odczuwa bólu.

Ale często procesy zwyrodnieniowe zachodzą asymetrycznie, to znaczy, że sole odkładają się w jednej części chrząstki, staje się ona nieelastyczna, podczas gdy sąsiednia część nadal pozostaje elastyczna. W takiej sytuacji podczas ruchu powstają zniekształcenia. Na początku człowiek tego nie odczuwa; jest to kompensowane przez „gorset” mięśniowo-więzadłowy otaczający kręgosłup. Jeśli jednak jedna część chrząstki jest bardziej miękka, a druga twardsza, wówczas nacisk na twardą część będzie większy i z biegiem czasu ta twarda część może pęknąć i mogą pojawić się w niej mikropęknięcia. A potem zaczyna się manifestacja osteochondrozy. W chrząstce znajduje się wiele zakończeń nerwowych, dlatego nawet mikropęknięcia powodują silny ból, który częściej pojawia się przy nagłym ruchu lub obciążeniu kręgosłupa. Ludzie nazywają ten ból „lumbago”. Najczęściej jest to ostry ból w dolnej części pleców, chociaż może wystąpić w każdej innej części kręgosłupa. Częściej w dolnej części pleców, ponieważ to na niej spoczywa cały ciężar ludzkiego ciała. Chociaż pęknięcia są niewielkie, ból pojawia się tylko w obszarze uszkodzonego dysku i nigdzie nie promieniuje.

W tkance włóknistej, w tych „rocznych pierścieniach”, pojawiają się pęknięcia i zaczyna się w nie wciskać elastyczna tkanka. Jeden pierścień przechodzi, drugi w końcu dociera do pierścienia zewnętrznego, gdzie tkanka włóknista jest najgęstsza. Teraz, jeśli ten zewnętrzny pierścień zaczyna się napinać, osoba zaczyna odczuwać ból i to nie tylko w jednym miejscu kręgosłupa, ale także w odległej części bocznej. Ponieważ pierścień zewnętrzny wybrzusza się i zaczyna wywierać nacisk na nerw. W medycynie ten występ nazywa się występem krążka międzykręgowego. To, gdzie będzie promieniował ból, zależy od tego, który korzeń nerwowy jest uciśnięty i w której części kręgosłupa. Ponieważ nerwy kontrolujące funkcjonowanie wszystkich narządów wewnętrznych wychodzą z kręgosłupa, każdy z nich może boleć - żołądek, wątroba, serce, głowa i inne. Dlatego osteochondroza nazywana jest „wielkim symulantem”.

Wszystko o czym mówiliśmy dotyczyło tylko jednej chrząstki pomiędzy dwoma kręgami, jednak organizm jest integralnym systemem i jeśli jedna chrząstka przestaje działać z powodu choroby, jej funkcję przejmują sąsiednie chrząstki. Ponieważ zaczynają pracować pod zwiększonym obciążeniem, zużywają się szybciej i dotyczą ich wszystkie procesy opisane powyżej. Ponadto wraz z tkankami chrzęstnymi więzadła i mięśnie kręgosłupa zaczynają szybko się starzeć – ulegają sklerozie i przestają w pełni spełniać swoje funkcje, co dodatkowo komplikuje chorobę i zaczyna mieć charakter ogólnoustrojowy. Lekarze nazywają to „powszechną osteochondrozą”.

Jeżeli choroba postępuje dalej – nasilają się pęknięcia włóknistego pierścienia zewnętrznego, dochodzi do jego pęknięcia, a elastyczne jądro miażdżyste przekracza jego granice – rozwija się tzw. przepuklina dysku. Ale porozmawiamy o tym szczegółowo następnym razem, a teraz wróćmy do osteochondrozy.

Przyczyny powodujące zmiany w krążkach międzykręgowych nie są do końca poznane. Ludzie zaczynają odczuwać objawy osteochondrozy najczęściej po 35 latach. Rozwój i zaostrzenie tej choroby ułatwiają różne urazy kręgosłupa, przeciążenia statyczne i dynamiczne, a także wibracje. Im starsza osoba, tym więcej ma przejawów. Jednak w ostatnich latach coraz więcej osób w wieku od 18 do 30 lat skarży się na ból pleców.

Kliniczną manifestację osteochondrozy w młodym wieku ułatwia przede wszystkim dziedziczna predyspozycja. Na przykład taka dziedziczna choroba, jak zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, jest przewlekłym zapaleniem krążków międzykręgowych. Lub osoba rodzi się z jakąś patologią kości kręgów, na przykład kręgami bez kręgów. Lub od dzieciństwa obserwuje się złą postawę i skrzywienie kręgosłupa, płaskostopie i otyłość. Wczesny rozwój osteochondrozy może być również wywołany:

słaba sprawność fizyczna, siedzący tryb życia;
długotrwałe narażenie na niewygodne pozycje: stojąca, siedząca, leżąca; podczas podnoszenia i przenoszenia ciężkich przedmiotów, podczas wykonywania pracy z częstymi zmianami pozycji ciała - skręty, zgięcia i wyprosty, ruchy szarpane, wszystko to gwałtownie zwiększa ciśnienie w dyskach i obciążenie kręgosłupa jako całości;
nadmierna aktywność fizyczna, nierównomiernie rozwinięty układ mięśniowo-szkieletowy;
przeciążenia kręgosłupa związane z chorobami stóp, a także na skutek noszenia niewygodnego obuwia, szpilek i ciąży u kobiet;
napięcie nerwowe, sytuacje stresowe;
palenie;
mikrourazy – różne uderzenia kręgosłupa podczas upadków; zwłaszcza podczas upadku z wysokości na stopy; uderzenie głową o wodę podczas nurkowania; szybkie, ostre skręty ciała. Z reguły dana osoba może nie pamiętać tych mikrourazów, ale kręgosłup pamięta, ponieważ występują w nim mikropęknięcia.

Na szczególną uwagę zasługuje sport wyczynowy, charakteryzujący się dużą aktywnością fizyczną. Próbując osiągnąć poważne osiągnięcia, sportowcy znoszą przeciążenie kręgosłupa, a ponieważ są to ludzie o bardzo silnej woli, starają się nie zwracać uwagi na ból pleców, stresują się bólem - a kręgosłup „rozpada się”. Nagłe zaprzestanie treningów zawodowych może również spowodować sporo kłopotów dla kręgosłupa. Delikatnie mówiąc, poważny sport wyczynowy nie jest zdrowy. Wychowanie fizyczne jest konieczne dla zdrowia.

Pacjenci cierpiący na osteochondrozę skarżą się na:

ciągły ból pleców, uczucie drętwienia i bóle kończyn
wzmożony ból przy nagłych ruchach, aktywności fizycznej, podnoszeniu ciężarów, kaszlu i kichaniu
zmniejszony zakres ruchu, skurcze mięśni
z osteochondrozą kręgosłupa szyjnego: ból ramion, barków, bóle głowy; możliwe jest rozwinięcie tak zwanego zespołu tętnicy kręgowej, na który składają się następujące dolegliwości: szum w głowie, zawroty głowy, migające plamy, kolorowe plamki przed oczami w połączeniu z palącym, pulsującym bólem głowy;
z osteochondrozą odcinka piersiowego kręgosłupa: ból w klatce piersiowej (jak kołek w klatce piersiowej), w okolicy serca i innych narządach wewnętrznych;
z osteochondrozą kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego: ból w dolnej części pleców, promieniujący do kości krzyżowej, kończyn dolnych, a czasami do narządów miednicy.

W przypadku braku leczenia następuje utrata masy ciała i zanik kończyn.

W celach informacyjnych

Ludzki kręgosłup składa się z kręgów, pomiędzy nimi znajdują się chrząstki, które pełnią funkcję amortyzatorów podczas każdego ruchu kręgosłupa, niczym uszczelki w częściach samochodowych. Gdyby ich tam nie było, kręgi ocierałyby się o siebie. Ponadto chrząstka wzmacnia kręgosłup, jakby sklejając ze sobą kręgi. Chrząstka składa się z dwóch rodzajów tkanki: tkanki elastycznej przeplatanej tkanką włóknistą. Tak to stworzyła natura: aby tkanka elastyczna, czyli jądro miażdżyste, nie rozprzestrzeniała się, otacza ją tkanka włóknista, przypominająca słoje roczne. Odżywianie chrząstki następuje rozproszonie i powoli, co komplikuje odbudowę krążków międzykręgowych po drobnych urazach i stresie.

Diagnostyka

Wstępną diagnozę stawia się podczas wstępnego badania pacjenta. Badanie przeprowadzane jest zazwyczaj przez neurologa w związku z dolegliwościami pacjenta. Badanie kręgosłupa bada się u pacjenta stojącego, siedzącego i leżącego – zarówno w spoczynku, jak i w ruchu. Palpacja kręgosłupa pozwala uzupełnić dane z badania: określić obecność lub brak deformacji, wyjaśnić lokalizację, stopień i charakter bólu. Podczas badania palpacyjnego odnotowuje się również napięcie mięśni zlokalizowanych przy kręgosłupie, ponieważ większości urazów i chorób kręgosłupa towarzyszy wzrost napięcia mięśniowego. Zgięcie kręgosłupa służy do określenia zakresu ruchu w różnych częściach kręgosłupa.

Główną rolę w badaniu kręgosłupa odgrywa radiografia, tomografia komputerowa i rezonans magnetyczny, za pomocą których określa się poziom uszkodzeń, wyjaśnia i uszczegóławia diagnozę oraz ujawnia ukryte patologie. Dane diagnostyczne pozwalają lekarzowi prowadzącemu określić taktykę leczenia i wybrać najskuteczniejsze metody leczenia.

Leczenie

Kto nie leczy osteochondrozy? Najgorsze jest to, że w większości przypadków to nie lekarze się tym zajmują. Chociaż neurolog musi pracować z pacjentem. To on decyduje o sposobie leczenia danego pacjenta. Leczenie osteochondrozy i jej powikłań prowadzi się metodami zachowawczymi, mającymi na celu eliminację bólu, dysfunkcji korzeni kręgosłupa i zapobieganie postępowi zmian dystroficznych w kręgosłupie.

Czas leczenia osteochondrozy i jej powikłań zależy głównie od ciężkości choroby, zmian związanych z wiekiem i stosowanych metod leczenia. Jak pokazuje praktyka, aktywna faza leczenia trwa w większości przypadków od jednego do trzech miesięcy. Na początku leczenia u niektórych pacjentów może wystąpić wzmożony ból związany z reakcją układu mięśniowego na nietypowe dla organizmu wpływy. Bolesne odczucia ustępują w krótkim czasie. Wynik leczenia w dużej mierze zależy od zachowania samych pacjentów, od których wymagana jest cierpliwość, wytrwałość, wytrwałość, pewna siła woli, ścisłe wdrażanie wszystkich zaleceń, a także chęć wyzdrowienia.

Kompleksowe leczenie zachowawcze obejmuje fizjoterapię, fizjoterapię, masaż, terapię manualną, trakcję kręgosłupa, refleksologię, kinesiology taping i farmakoterapię.

Kilka prostych ćwiczeń w miejscu pracy pomoże uniknąć wystąpienia i rozwoju osteochondrozy kręgosłupa.

Ćwiczenia terapeutyczne (fizykoterapia) - główną metodą leczenia zachowawczego jest tworzenie dozowanych ładunków. Osiąga się to poprzez regularne ćwiczenia z wykorzystaniem sprzętu rehabilitacyjnego oraz ćwiczenia stawów. W wyniku ćwiczeń poprawia się krążenie krwi, normalizuje się metabolizm i odżywianie krążków międzykręgowych, zwiększa się przestrzeń międzykręgowa, tworzy się gorset mięśniowy i zmniejsza się obciążenie kręgosłupa. Zestaw ćwiczeń przepisuje lekarz fizjoterapeuta.

Fizjoterapia - metoda leczenia wykorzystująca czynniki fizyczne: prądy niskiej częstotliwości, pola magnetyczne, ultradźwięki, laser i inne. Stosowany jest w celu łagodzenia bólu, procesów zapalnych i rehabilitacji. Stosując metody fizjoterapeutyczne, skraca się czas leczenia choroby, zwiększa się skuteczność stosowania leków i zmniejsza się ich dawkowanie oraz nie występują skutki uboczne charakterystyczne dla leczenia farmakologicznego. Procedury przepisuje fizjoterapeuta.

Masaż - skuteczna metoda zmniejszenia napięcia mięśni, bólu mięśni i poprawy krążenia krwi. O tym, jaki rodzaj masażu, jego czas trwania i objętość jest potrzebna dla konkretnego pacjenta, decyduje neurolog.

Terapia manualna — indywidualnie dobrany zestaw efektów manualnych na narząd ruchu, mających na celu łagodzenie ostrych i przewlekłych bólów kręgosłupa i stawów, a także zwiększenie zakresu ruchu i prawidłowej postawy. Pacjent będzie leczony przez kręgarza.

Prostowanie kręgosłupa (trakcja) - metoda leczenia z wykorzystaniem indywidualnie dobranego obciążenia. Istnieje trakcja podwodna i przyczepność przy użyciu specjalnego sprzętu. Zabieg ma na celu zwiększenie przestrzeni międzykręgowej, złagodzenie bólu i przywrócenie anatomicznie prawidłowego kształtu kręgosłupa.

Akupunktura (refleksoterapia) — różne techniki i metody terapeutyczne oddziaływania na strefy refleksyjne ciała człowieka i punkty akupunkturowe. Stosowanie refleksologii w połączeniu z innymi metodami terapeutycznymi znacząco zwiększa ich skuteczność. Najczęściej refleksologię stosuje się przy osteochondrozie, której towarzyszy ból, w celu rozluźnienia napiętych mięśni i złagodzenia napięcia chrząstki.

Taping kinezjologiczny - metoda leczenia polegająca na nałożeniu specjalnego elastycznego plastra - taśmy kinesio - na uszkodzone miejsca ciała.

Taśmę Kinesio przykleja się na zranioną lub chorą część ciała i pozostawia na chwilę. Zwykle trwa to od trzech do pięciu dni; w niektórych przypadkach stosuje się plaster ze wzmocnionym klejem, który wytrzymuje cały tydzień. W procesie naklejania taśm kinesio na uszkodzony mięsień lub staw stosuje się różne napięcia taśmy, dzięki czemu przejmuje ona część obciążenia wywieranego na uszkodzony mięsień lub staw. Dlatego kinezjologiczny taping poprzez zwiększenie przestrzeni międzytkankowej poprawia właściwości funkcjonalne mięśni, przyspiesza usuwanie metabolitów z tkanek i zmniejsza ból; sprzyja lokalizacji procesu zapalnego, a następnie jego całkowitej eliminacji. Ponadto, dzięki poprawie krążenia w mięśniach przykręgowych, zwiększa się również rozproszone odżywianie chrząstek, co przyczynia się do ich szybkiej regeneracji. Prawidłowo przyklejony plaster wywiera działanie lecznicze na pacjenta w ciągu 20 minut od jego nałożenia. Ponadto nie wyklucza możliwości łączenia z innymi rodzajami leczenia, takimi jak gimnastyka czy fizjoterapia.

W okresie zaostrzenia choroby wskazana jest farmakoterapia, mająca na celu złagodzenie bólu, złagodzenie procesu zapalnego i usprawnienie procesów metabolicznych poprzez przyjmowanie lub podawanie leków w formie zastrzyków domięśniowych lub dożylnych.

W przypadku ostrego ataku bólu pierwszą rzeczą, którą należy zrobić, to ograniczyć ruchy, przenieść osobę do spokojnej pozycji leżącej i zażyć lek przeciwbólowy. Trzeba tylko pamiętać, że osoby cierpiące na choroby żołądka muszą przyjmować lek bardzo ostrożnie, chroniąc żołądek środkami powlekającymi. Pamiętaj też, że pęknięcie chrząstki goi się w ciągu trzech tygodni, a ból ustępuje w ciągu tygodnia, ale przez dwa tygodnie reżim jest łagodny dla kręgosłupa - bez ostrych zakrętów i bez podnoszenia ciężarów. Gorset najlepiej założyć na tę część kręgosłupa, która powinna pozostać w spoczynku; teraz są sprzedawane swobodnie.

Choć każda z powyższych metod jest bardzo skuteczna, trwały efekt terapeutyczny można uzyskać jedynie łącząc je z ćwiczeniami na sprzęcie rehabilitacyjnym, czyli tworząc pełnoprawny gorset mięśniowy.

Na temat

Osteochondroza kręgosłupa nie pojawia się przypadkowo i nie pojawia się natychmiast; rozwija się stopniowo i przez długi czas. Każdy może zapobiec tej chorobie za pomocą środków zapobiegawczych – nie zajmują one dużo czasu, a efekty i korzyści są długotrwałe.

Plagą naszych czasów są długie godziny siedzenia przy komputerze. Żadnego odpoczynku dla kręgosłupa. Dobrze byłoby zastosować się do tych prostych zaleceń:

Zabrania się siedzenia w jednym miejscu w jednej pozycji! Co pół godziny wstań, przejdź się, rozgrzej i rozciągnij.
Siedząc w pracy na krześle biurowym lub krześle, wybierz taką pozycję, aby Twoje plecy opierały się jak najbardziej o tył mebla. Siedząc, staraj się monitorować swoją postawę i trzymaj plecy prosto. Podczas prawidłowego siedzenia stopy powinny opierać się na podłodze, co zmniejsza obciążenie kręgosłupa.
Do pracy siedzącej najlepszymi meblami profilaktycznymi są nowoczesne krzesła i fotele biurowe, które posiadają możliwość regulacji kąta i wysokości oparcia. Takie meble stabilizują kręgosłup we właściwej pozycji, powtarzając jego krzywizny, przejmując w ten sposób na siebie część obciążenia, w wyniku czego napięcie mięśni pleców ulega osłabieniu. Twoje stopy powinny znajdować się na podłodze lub na specjalnym stojaku; zaleca się, aby podczas siedzenia kolana znajdowały się nieco wyżej niż stawy biodrowe.

Ćwiczenia w miejscu pracy zapobiegające osteochondrozie

Kilka prostych ćwiczeń w miejscu pracy pomoże uniknąć wystąpienia i rozwoju osteochondrozy kręgosłupa.

Ćwiczenia na osteochondrozę szyjną:

Zegnij ręce w łokciach, połóż palce na ramionach. W wolnym tempie wykonuj okrężne ruchy tam i z powrotem.

Pozycja wyjściowa – ręce za głową, palce splecione. Odciągnij łokcie do tyłu, wdech, wypchnij łokcie do przodu - wydech.

Weź głęboki, swobodny wdech przez nos i wydech przez usta. Powtórz kilka razy.

Ćwiczenia na osteochondrozę klatki piersiowej:

Odsuń się jak najdalej na krześle biurowym i po prostu mocno się rozciągnij, jednocześnie kładąc ręce za plecami tak daleko, jak to możliwe.

Podnieś ręce do góry i rozciągnij się, biorąc powolny, głęboki oddech, opuszczając ramiona - wydech.

Podnieś i opuść ramiona kilka razy.

Ściśnij mocno łopatki, przytrzymaj przez kilka sekund, a następnie całkowicie się rozluźnij.

Ćwiczenia nie są skomplikowane i możesz je wykonać w każdej wolnej chwili.

Ćwiczenia na osteochondrozę lędźwiową:

Ćwiczenia zapobiegające osteochondrozie lędźwiowej wykonuje się codziennie i wystarczy tylko 10-15 minut. Pozytywny efekt, pod warunkiem regularnego wykonywania każdego ćwiczenia, nie będzie trwał długo – można na długo zapomnieć o chorobie.

Stań plecami do biurka, ręce na stole, obróć ciało w lewo, a następnie w prawo.
Pozycja - stojąca, zgięta w różnych kierunkach. Ćwiczenie zginania wykonuje się kilkukrotnie.
Podnieś ręce do góry i potrząśnij nimi, opuść ręce i usiądź z zamkniętymi dłońmi przez kilka sekund.
Siedząc na krześle biurowym lub krześle, rozluźnij plecy tak bardzo, jak to możliwe i oddychaj głęboko.

Na początku leczenia u niektórych pacjentów może wystąpić wzmożony ból związany z reakcją układu mięśniowego na nietypowe dla organizmu wpływy. Bolesne odczucia ustępują w krótkim czasie.

Podczas wykonywania ćwiczeń fizycznych osoba powinna czuć się komfortowo. Najważniejsze jest to, że zarówno podczas lekcji, jak i po niej poczujesz komfort, ale w żadnym wypadku ból.

A teraz kilka codziennych porad:

Unikaj ciężkich przedmiotów. Jeśli naprawdę nie możesz się bez tego obejść, to podczas podnoszenia nie zginaj kręgosłupa; lepiej przykucnąć i podnieść się. Rozłóż ciężary równomiernie; lepiej wziąć dwa do trzech kilogramów w obie ręce niż cztery do sześciu w jednej.

Zawsze znajdź wygodną pozycję, niezależnie od tego, czy odkurzasz mieszkanie, rozmawiasz przez telefon, czy czytasz książkę. Ból jest strażnikiem Twojego zdrowia.

Wiele zależy od tego, jak dana osoba odpoczywa lub śpi. Jeżeli po śnie pojawia się ból lub dyskomfort, należy zmienić położenie łóżka, uczynić je bardziej miękkim lub twardszym, podnieść lub obniżyć wezgłowie łóżka. Upewnij się, że po przebudzeniu nie ma nieprzyjemnych wrażeń. Szkodliwe jest spanie na puchowych łóżkach i zbyt twardym łóżku. Lepiej jest użyć półtwardego: połóż kilka bawełnianych materacy na sklejce. Twoja głowa powinna spoczywać na małej poduszce, a ramię pozostać na kanapie.

Akcent

Taśma kinesio została opracowana prawie pół wieku temu przez japońskiego lekarza Kenzo Kase. Metoda zapewnia stałe wsparcie mięśniom i więzadłom, przyspiesza ich samodzielne gojenie bez stosowania leków – tabletek, maści. Początkowo metoda kinezjologii tapingu była stosowana przez zawodowych sportowców jako alternatywa dla różnych leków przeciwbólowych przy urazach mięśni, stawów i więzadeł. Dziś kinesiology taping stosowany jest przez neurologów, ortopedów i traumatologów w leczeniu różnych schorzeń, m.in. osteochondrozy. Główną zaletą tej metody jest to, że procedura aplikacji taśm kinesio jest dość prosta, a sama taśma nie ogranicza ruchów pacjenta.